MOTYW UKRYTY – KATARZYNA BONDA, BOGDAN LACH: Strach się bać

PSX 20200621 152827 scaled - MOTYW UKRYTY – KATARZYNA BONDA, BOGDAN LACH: Strach się bać

Pamiętam z lat 90-tych program Magazyn Kryminalny 997 emitowany w TVP po 22.00. Przywoływał niewyjaśnione sprawy kryminalne i rekonstruował wydarzenia z miejsc zbrodni. Z reguły nie było tam żadnego rozlewu krwi, ale jakoś tak działał na moją psychikę, że zawsze się bałam. Każdy odcinek oglądałam w tej samej pozycji, czyli zakopana po uszy pod kołdrą, wystawał mi tylko czubek głowy i …oczy. Sięgając po Motyw ukryty, miałam wrażenie deja vu. Choć jestem zaprawionym w bojach czytelnikiem kryminałów, to ujmując rzecz kolokwialnie – po prostu miałam pietra.

Tytuł: Motyw ukryty
Autorzy: Katarzyna Bonda, Bogdan Lach
Wydawnictwo: MUZA

Ona – królowa kryminałów, piękna blondynka, jako pierwsza w Polsce wprowadziła do powieści kryminalnej bohatera, będącego psychologiem śledczym. On – doktor nauk prawnych, biegły sądowy z zakresu psychologii, pierwszy profiler w Polsce z prawie 25-letnim doświadczeniem, obecnie na emeryturze. Katarzyna Bonda i Bogdan Lach, bo o nich mowa, spotkali się ponownie po kilku latach i wydali wspólnie kolejną książkę, wspomniany już Motyw ukryty. Jest to bardzo mocny, w mojej ocenie, reportaż, przedstawiający najciekawsze i głośne w opinii publicznej sprawy, w których uczestniczył dr Lach. Od kilku lat praktycznie nie oglądam telewizji, więc większość przypadków była dla mnie nowa i szokująca.

Powieść jest skonstruowana w przemyślany i czytelny sposób, podzielono ją na rozdziały tematyczne, np. osobno przeczytamy o przypadkach będących zaginięciami, a osobno o profilach wiktymologicznych. W obrębie każdego rozdziału jest przytoczonych kilka historii, mających ten sam wspólny mianownik. Napisane są one przystępnym i łatwym językiem, pozbawionym trudnych, fachowych terminów, w gąszczu, których zwykły laik, taki jak ja, z pewnością pogubiłby się już na wstępie.

To, co również zwróciło moją uwagę podczas czytania Motywu ukrytego to fakt, że nie ma tu oceny opisywanych postaci, zarówno ofiar, jak i sprawców. Jest natomiast rzetelne i obiektywne przedstawienie zdarzeń, motywów zbrodni i śladów behawioralnych. Koniec każdego rozdziału opatrzony jest komentarzem, już bardziej naukową analizą danego zagadnienia, zaburzenia czy mechanizmu psychologicznego. Jeżeli jednak czytelnik czuje się trochę zagubiony w terminologii, na końcu książki znajduje się słowniczek, który pomoże rozjaśnić mroki psychologii śledczej i podpowie, co to „modus operandi”, czy „borderline”.

812367 352x500 - MOTYW UKRYTY – KATARZYNA BONDA, BOGDAN LACH: Strach się bać

Autorzy Motywu ukrytego przygotowali również zagadkę dla swoich czytelników. Zatem Każdy z nas może wczuć się w rolę profilera i spróbować samodzielnie odkryć, kto stoi za zbrodnią, posiadając dosłownie kilka informacji o zachowaniu sprawcy.

Cytując autorkę, każdy z nas może być sprawcą lub ofiarą. Czasami dzieją się rzeczy, których nie chcemy, nie planujemy lub do których nie przypuszczaliśmy, że możemy być zdolni. Wystarczy znaleźć się w nieodpowiednim miejscu, w nieodpowiednim czasie. Zgadzam się oczywiście z tą opinią. Jednak mimo wszystko, analizując przypadki opisane w Motywie ukrytym, dochodzę również do wniosku, że człowiek będący sprawcą to nie tylko chodzący przypadek, niefortunny zbieg okoliczności. W takim człowieku musi tkwić pewien pierwiastek zła, który wychodzi na światło dzienne i pozwala mu dopuścić się bestialstwa.

Chyba to przeraziło mnie najbardziej podczas lektury, czyli zło, do którego my, ludzie jesteśmy zdolni i że to nie jest już powieść kryminalna, która powstała w głowie autora i fikcja literacka. Wszystkie te historie wydarzyły się naprawdę, byli tacy sprawcy i takie ofiary. Czyli był chłopak, który zabił swoją dziewczynę, bo nie miała wystarczająco dużo pieniędzy, aby kupić mu głośniki na urodziny. Był mąż, który znęcał się nad swoją żoną psychicznie i katował ją fizycznie do tego stopnia, że wolała wyskoczyć przez okno z wysokości 8 metrów, niż znów zebrać cięgi. Był również ojciec, który molestował swoje 4 córki przez kilka lat, na oczach matki i uważał, że to normalne, bo przecież wszystkie są jego własnością. Nie chcę wyrokować, jak ja zachowałabym się, będąc ofiarą w podobnych przypadkach. Ale pamiętajmy, że jest mnóstwo ludzi, specjalistów i placówek, które mogą pomóc przerwać łańcuch przemocy. Świetnie oddaje to kolejny cytat: Nikt nie jest stworzony do tego, by być niewolnikiem. A zawładnąć sobą możemy pozwolić innej osobie tylko my sami.

Niewątpliwie Kasia Bonda i dr Lach napisali świetny reportaż, którego celem nie jest tylko ukazanie, ile zła tkwi w człowieku. Nie, on ma uświadamiać społeczeństwo, że każdy z nas może stać się ofiarą i podpowiada jak zachować się w momencie zetknięcia z sytuacją patologiczną. Motyw ukryty to dobra, choć wstrząsająca i wywołująca gęsią skórkę książka. Niewątpliwie też bardzo potrzebna, ale przeznaczona tylko dla czytelników o mocnych nerwach. Moja rada na koniec – nie czytajcie jej po zmroku.

Za egzemplarz dziękujemy wydawnictwu

pobrane 2 2 - MOTYW UKRYTY – KATARZYNA BONDA, BOGDAN LACH: Strach się bać

Dodaj komentarz

%d bloggers like this: